UYGULAMA, E-TUYS VE BÜROKRASİ REHBERLERİ

6. E-TUYS Nedir? E-TUYS Yetkilendirme ve Yatırım Teşvik Belgesi Başvuru Adımları

E-TUYS (Elektronik Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Sistemi), T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yürütülen tüm yatırım teşvik belgesi süreçlerinin elektronik ortamda yönetildiği dijital platformdur. Kağıt ortamındaki başvurular tamamen kalkmış olup tüm işlemler E-TUYS üzerinden nitelikli elektronik imza (e-imza) ile yürütülür.

1. Aşama: E-TUYS Yetkilendirme İşlemleri

Yatırım Teşvik Belgesi başvurusu yapabilmek için öncelikle şirket adına işlem yapacak personelin veya danışman firmanın Bakanlık nezdinde yetkilendirilmesi gerekir:

1. Kullanıcı Yetkilendirme Evrakları: Taahhütname, imza sirküleri, ticaret sicil gazetesi ve yetkilendirme başvuru formu hazırlanır.

2. KAYSİS Üzerinden Gönderim: Evraklar Bakanlık sistemine yüklenir.

3. Yetki Onayı: Bakanlık incelemesi sonrası yetkilendirilen kişinin e-Devlet hesabına E-TUYS erişim yetkisi tanımlanır.

2. Aşama: Başvuru Dosyasının Hazırlanması ve Giriş

• Yatırım Bilgileri: Yatırımın konusu, sektörü, kapasitesi ve fiziki konumu girilir.

• Finansman Planı: Özkaynak, yabancı kaynak (kredi) ve finansal kiralama dağılımı modellenir.

• Makine-Teçhizat Listeleri: Yerli ve ithal makine listeleri, teknik özellikleri ve GTİP kodları ile sisteme yüklenir.

• Fizibilite Raporu: Belirli tutarın üzerindeki yatırımlar için finansal ve teknik fizibilite raporu sisteme eklenir.

7. Yatırım Teşvik Belgesinde Makine-Teçhizat Revizyonu Nasıl Yapılır? (E-TUYS Revize Rehberi)

Sanayi yatırımları dinamik süreçlerdir. Proje süresince teknolojik ihtiyaçlar, tedarikçi kısıtları veya döviz kuru değişimleri sebebiyle onaylı makine-teçhizat listelerinde değişiklik yapılması gerekir. Bu işleme Yatırım Teşvik Belgesi Revizyonu denir.

Hangi Durumlarda Revizyon Yapılmalıdır?

• Listeye yeni bir makine veya yardımcı ekipman eklenmesi gerektiğinde,

• Yerli listede bulunan bir makinenin ithal edilmesine (veya tam tersine) karar verildiğinde,

• Alınacak makinenin teknik özellikleri, kapasitesi veya GTİP kodu değiştiğinde,

• Makine fiyatında öngörülen teşvik sınırlarını aşan artış meydana geldiğinde.

Adım Adım E-TUYS Revize Süreci

1. E-TUYS Sistemine Giriş: Yetkili kullanıcı e-imza ile sisteme giriş yapar ve aktif teşvik belgesini seçer.

2. Revize Talebi Oluşturma: Değişiklik yapılacak yerli veya ithal makine listesi açılır; kalem çıkarma, kalem ekleme veya fiyat/adet düzeltmesi yapılır.

3. Gerekçe Raporunun Yüklenmesi: Yapılan değişikliğin yatırımın bütünlüğünü nasıl etkilediğini anlatan teknik gerekçe formu sisteme yüklenir. Proforma faturalar eklenir.

4. Bakanlık Değerlendirmesi: Uzman incelemesinin ardından revizyon onaylanır ve güncel listeler E-TUYS üzerinde barkodlu olarak üretilir.

8. Yatırım Teşvik Tamamlama Vizesi Süreci: Kapanış İşlemlerinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yatırım süresi sona eren veya yatırımı fiilen tamamlanan işletmelerin, teşvik sürecini yasal olarak sonlandırmak için Tamamlama Vizesi (Ekspertiz) başvurusu yapması zorunludur. Tamamlama vizesi yapılmayan belgeler, sağlanan desteklerin cezalı faiziyle geri alınması riskiyle karşı karşıya kalır.

Tamamlama Vizesi Başvuru Adımları

1. Süre Kontrolü: Belge süresi (ve varsa ek süre) bitmeden veya yatırım tamamlandığı an başvuru yapılmalıdır.

2. Gerçekleşme Listelerinin Çıkarılması: Teşvik kapsamında fiilen alınan yerli ve ithal makinelerin faturaları, gümrük beyannameleri sisteme işlenir.

3. İstihdam ve Kapasite Kontrolü: Teşvik belgesinde taahhüt edilen ilave istihdamın sağlandığı SGK hizmet dökümleriyle, üretim kapasitesi ise güncel Kapasite Raporu ile tevsik edilir.

4. YMM Raporu veya Ekspertiz: Yatırım tutarına ve mevzuata göre Yeminli Mali Müşavir (YMM) Tamamlama Raporu veya ilgili Sanayi Odası / Bakanlık ekspertiz heyeti tesiste fiziki inceleme yapar.

Kritik Uyarılar

• Faturası kesilmiş ancak fabrikaya kurulmamış makineler tamamlama vizesinde kabul edilmez.

• Teşvik listesinde yer almayan veya GTİP kodu faturayla uyuşmayan makineler için önceden revizyon yapılmalıdır.

9. Yatırım Teşvik Kapsamında Finansal Kiralama (Leasing) İşlemleri Nasıl Yürütülür?

Yatırım Teşvik Belgesi kapsamındaki makine ve teçhizatın finansmanında Finansal Kiralama (Leasing) yöntemi sanayiciler tarafından sıklıkla tercih edilmektedir. Teşvik belgesi sahibi işletmeler, leasing yoluyla aldıkları makinelerde de KDV istisnası ve gümrük vergisi muafiyetinden tam olarak yararlanabilirler.

Leasing Sürecinin İşleyiş Mantığı

• Teşvik belgesinde yer alan bir makine leasing şirketi tarafından satın alınır, ancak teşvik hakları yatırımcı firmaya aittir.

• Satıcı firma, faturayı leasing şirketine KDV’siz olarak düzenler.

• Leasing şirketi de yatırımcıya keseceği kira faturalarında teşvik kapsamındaki muafiyeti uygular.

E-TUYS Üzerinden Leasing Devir Adımları

1. Finansal Kiralama Başvurusu: E-TUYS sisteminde teşvik belgesi içerisinden “Finansal Kiralama Talebi” modülü açılır.

2. Makine Kalemlerinin Seçimi: Leasing ile alınacak makineler yerli/ithal listelerinden seçilerek ilgili Finansal Kiralama Şirketi’nin VKN (Vergi Kimlik Numarası) sistemine devredilir.

3. Sözleşme Onayı: Leasing şirketi ve yatırımcı arasındaki sözleşme sisteme yüklenir ve Bakanlık onayı alınır.

4. KDV Yazısı Entegrasyonu: Leasing şirketi kendi vergi dairesinden ilgili işlem için istisna yazısını temin eder.

10. İthal Makine Alımlarında Gümrük Vergisi Muafiyeti ve GTİP Uyumu Rehberi

Yatırım Teşvik Belgesi sahibi işletmelerin en önemli avantajlarından biri, yurt dışından temin edecekleri yeni makine ve teçhizatta Gümrük Vergisi ve İlave Gümrük Vergisi (İGV) Muafiyeti sağlamalarıdır. Ancak gümrükleme sürecinde yaşanacak teknik bir uyumsuzluk, malların limanda beklemesine veya cezai yaptırımlara neden olabilir.

GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) Neden Hayatidir?

E-TUYS sisteminde onaylanan ithal makine listesindeki 12 haneli GTİP kodu ile gümrük beyannamesinde beyan edilen GTİP kodunun birebir aynı olması şarttır.

Gümrük Sürecinde Karşılaşılan Temel Sorunlar ve Çözümleri

• GTİP Farklılığı: Yurt dışındaki üreticinin belirttiği GTİP ile Türk Gümrük Tarife Cetveli uyuşmayabilir. Gümrük müşaviriyle önceden teyit edilmeli, gerekirse ithalat öncesinde E-TUYS revizyonu yapılmalıdır.

• Kullanılmış/Eski Makine: Belgede özel izin/şerh yoksa ithal edilen makinelerin mutlaka “yeni ve kullanılmamış” olması gerekir.

• Makine Aksam ve Parçaları: Münferit yedek parça alımları teşvik kapsamına girmez; ana makinenin mütemmim cüzü (ayrılmaz parçası) niteliğindeki aksamlar proje bazında doğru tanımlanmalıdır.